Transaksiyonel Analiz Kuramı Nedir?

Anasayfa » Blog » Transaksiyonel Analiz Kuramı Nedir?

“Eğer herkes Transaksiyonel Analiz (TA) biliyor olsaydı dünyada hiç savaş olmazdı.” der Eric Berne. Oldukça güçlü bu iddianın aslında haklı bir sebebi var…

 

Transaksiyonel Analiz Kuramı Ne Demek? Ne Anlama Gelir?

Transaksiyonel Analiz (TA) Kuramı, kişiliğin yapısında ne olduğunu ve geçmiş yaşantılarımızın bugünkü kişiliğimize ve davranışlarımıza olan etkilerini açıklayan güçlü bir kişilik kuramı olmasının yanı sıra kendimizle ve diğer insanlarla kurduğumuz iletişimi güçlendirmenin yollarını sunan çok güçlü bir iletişim kuramıdır.
 

Transaksiyonel Analiz Kuramı ile Farklı Bir Bakış Açısı Kazanın!

Her insanın prens/prenses olarak dünyaya geldiğini fakat zaman geçtikçe, ebeveynlerimizden gelen “yap! yapma! öyle söyleme! böyle davranma!” komutlar sonucunda bir kurbağaya dönüştüğümüzü ama yine de içimizde yumuşak bir öz barındırdığımızı ve eğer yeterince çabalarsak bu öze tekrar ulaşabileceğimizi, tekrar prens/prensesler olup daha iyi bir yaşam sürebileceğimizi ileri sürer.

Psikoloji literatüründe, insanın duygulanımını ve davranışlarını, kararlarını, yaşamını nasıl yapılandırdığını açıklayan birçok model yer almaktadır. TA Modeli, insanı anlamaya dair önemli açıklamalarıyla dikkat çeken bir modeldir.  Bu yaklaşımda, bireylerin hem kendi düşünce ve davranış biçimlerinin kaynağına hem de bu düşünce ve davranış biçimlerinin kişilerarası ilişkilerine olan yansımasına vurgu yapılmaktadır. Bu doğrultuda transaksiyonel analiz, insan davranışını ve zihinsel süreçlerini analitik bir temelde ele alarak zengin bir keşif yolculuğu sunmaktadır.
 

Transaksiyonel Analiz Ne İşe Yarar?

Bu modeli öğrenmek, farklı bakış açıları geliştirmeye, insan davranışını daha iyi anlamaya, geniş ve yeni perspektiflerden bakmaya, kısaca yaşamımızın her alanında güvenle ve daha derin bir anlayışla var olmaya yardımcı olacaktır.

TA yaklaşımının belki de en önemli katkılarından biri; kendi düşüncelerinizi, davranışlarınızı, sahip olduğunuz değerleri, problem çözme biçiminizi ve hem geçmişinize hem de bugününüze dair birçok durumu anlamlandırmanıza, yaptığınız bu keşif sonucunda kendi sınırlılıklarınızdan kurtulup yeni bir yaşam planı oluşturabilmenize kapı açabilmesidir.
 

Transaksiyonel Analiz Kuramı Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Transaksiyonel Analiz kuramını 20. yüzyılın ortalarında Eric Berne ortaya atmıştır. Psikanalitik Kuramdan doğmuş bu kuram, psikanalizin temel kavramları olan İD, Ego ve Süper Ego’ya alternatif isimler ve tanımlar getirmiş, bu sebeple psikanalitik camiada kabul görmemiştir.
 

Transaksiyonel Analiz Kuramının Temel Kavramları Nelerdir?

 

Ego (Benlik) Durumları:

TA, üç temel Ego (Benlik) Durumu kavramına dayanır: Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk. Bu Ego Durumları, insan davranışlarını ve iletişimlerini açıklamak için kullanılır. “Ebeveyn” ego durumu, kişinin ebeveyn figürlerinden öğrendiği öğretileri ve tutumları temsil eder. “Çocuk” ego durumu, kişinin çocukluk deneyimlerinden gelen duygusal tepkileri ve davranışları yansıtır. “Yetişkin” ego durumu ise mantıklı düşünce, gerçekçilik ve nesnellikle ilgilidir. Bununla birlikte, Ebeveyn ve Çocuk Ego Durumları da kendi içerisinde ikiye ayrılmaktadır. Çocuk Ego Durumunda Doğal Çocuk ve Uygulu (Uyarlanmış) Çocuk, Ebeveyn Ego Durumunda ise Eleştirel Ebeveyn ve Koruyucu (Bakım Ebeveyn) bulunur. Bu beş ego durumu hepimizde mevcuttur. Farklı zamanlarda, farklı ortamlarda veya farklı ilişkilerde bir ego durumu aktif olurken diğer ego durumu pasif kalabilir. Örnek vermek gerekirse, eşimizle olan ilişkimizde Doğal Çocuk Ego Durumumuz aktifken patronumuzla olan ilişkimizde Uygulu Çocuk Ego Durumumuz aktif olabilir ve biz bu ego durumları arasında ihtiyacımıza göre geçiş yapabiliriz. Ego durumları arasında yaptığımız geçişler çok büyük çoğunlukla bilinçli bir seçime dayanmayıp otomatik gerçekleşmektedir. İletişimlerdeki bu ego durumu değişimleri, insanların nasıl iletişim kurduğunu, hangi ego durumundan konuştuğunu anlamamıza yardımcı olur. İki kişi arasındaki etkileşimlerdeki ego durumu uyumsuzlukları, çatışmalara veya sorunlara neden olabilir. İletişimde olduğumuz kişinin aktif ego durumunu fark etmek, ona ihtiyacı olan ego durumundan karşılık vermemizi ve iletişimimizin sağlıklı bir kanaldan sürmesini sağlayacaktır.
 

Transaksiyonlar

TA, kurama ismini veren “transaksiyonlar” olarak adlandırılan iletişim değişimlerini inceleyerek insanların birbirleriyle nasıl etkileşimde bulunduklarını anlamayı hedefler. Transaksiyonlar, iki kişi arasındaki bir mesajın nasıl alındığını ve nasıl yanıtlandığını açıklar. Örneğin, bir kişi “Ebeveyn” ego durumundan bir mesaj gönderirse, diğer kişi genellikle “Ebeveyn” veya “Çocuk” ego durumundan bir yanıt verir. Uyumsuz transaksiyonlar, anlaşmazlık veya çatışmaya yol açabilir. İletişim kurarken, karşımızdaki kişinin aktif ego durumunu ve bize verdiği mesajı hangi kanaldan yolladığını fark etmemiz sayesinde uygun ego durumundan karşılık vererek o iletişimi sürdürebiliriz.
 

Psikolojik Oyunlar

TA’nın diğer önemli kavramlarından biri de “Psikolojik Oyunlar”dır. Açık ve net iletişimin olmadığı ilişkileri sürdürmek amacıyla kurulan psikolojik oyunlarda bir oyun kurucu vardır ve oyuna katılmasını istediği kişiye bir davet yollar. Kişi daveti kabul eder, bir başka deyişle oltaya takılırsa oyun başlar ve kendisine psikolojik oyun oynandığını fark edene kadar bu oyunda kalmaya devam eder. Drama Üçgeni üzerinden oldukça kolay açıklayabildiğimiz bu kavram, sürekli başımıza aynı şeyin geldiğini, kendimizi bir döngüde veya kapana kısılmış gibi hissettiğimiz durumları ve ilişkileri açıklamak için mükemmel bir araçtır. Drama Üçgeninde üç temel rol vardır: Mağdur (Kurban), Zorba ve Kurtarıcı. Bir örnek vermek gerekirse, Mağdur rolünü oynayan bir arkadaşımıza üzülerek Kurtarıcı rolüne girebilir ve bir oyunda olduğumuzu fark etmeden kendimizi onu iyileştirmeye adayabiliriz, ta ki çabalarımız hiçbir sonuç vermeyinceye ve karşı taraftan “Ben senden yardım istemedim ki…” gibi bir cümle duyuncaya kadar… Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta, her mağduriyetin ve yardımın bir Psikolojik Oyun olmadığı, oyun dediğimiz şeyin içtenlik ve samimiyetin olmadığı yerde ortaya çıktığıdır.
 

Transaksiyonel Analiz Kimler İçindir?

TA, insanların özgür iradesine ve kendi değişimlerine sahip olduklarına inanır. Bu nedenle transaksiyonel analiz eğitimi, bireylerin kendi düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını anlamalarına yardımcı olarak kişisel gelişimlerini ve dönüşümlerini destekler. Ayrıca, TA, liderlik, eğitim ve iş yaşamındaki ilişkiler gibi birçok farklı alanda kullanılan etkili bir araçtır. İnsanların daha etkili iletişim kurmalarına, sorunları çözmelerine ve daha sağlıklı ilişkiler geliştirmelerine yardımcı olur.

Sonuç olarak, TA, insan davranışlarını ve ilişkilerini anlamak için oldukça güçlü bir kuramdır. Ego Durumları, Transaksiyonlar ve Psikolojik Oyunlar gibi kavramlar, insanların nasıl iletişim kurduklarını ve ilişkilerini nasıl şekillendirdiklerini açıklar. TA, kişisel gelişimden iş yaşamındaki ilişkilere kadar birçok alanda uygulanabilir ve insanların daha sağlıklı ve tatmin edici yaşam sürmesine yardımcı olabilir.
 

Son Olarak Bizi Takip Etmeyi Unutmayın!

TA eğitimlerimizi ve etkinliklerimizi takip etmek için Instagram adresimizi ziyaret edebilirsiniz!

Diğer Blog Yazıları

İntegratif Psikoterapi – İlişki İçinde Bir Temas Terapisi

İntegratif Psikoterapi Nedir? İntegratif Psikoterapi (IP), kuramın kurucusu Richard Erskine önderliğinde, psikodinamik, danışan-merkezli, davranışsal, bilişsel, aile terapisi, beden psikoterapisi, nesne ilişkileri terapisi, psikanalitik terapi, transaksiyonel analiz terapisi ve gestalt terapi gibi birçok güçlü psikoterapi kuramının bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan ve en temelinde Transaksiyonel Analiz ve Gestalt yaklaşımlarını barındıran bir psikoterapi kuramıdır. İntegratif Psikoterapi, hem […]

Transaksiyonel Analiz (TA) ile Raket Duygular

Raket duyguları, bir bireyin çocukluk döneminde öğrendiği ve stresle başa çıkmak amacıyla geliştirdiği ancak zamanla uyumsuz hale gelen duygusal tepkilerdir. Transaksiyonel Analize göre duygularımız; otantik duygular ve otantik duygularımızdan dönüştürdüğümüz raket duygular olmak üzere ikiye ayrılır. Bu makalede, otantik duyguları kısaca tanımlayacak ve raket duyguların kökenleri, etkileri ve bunlarla başa çıkma stratejileri üzerine odaklanacağız.   […]

Transaksiyonel Analizde Yaşam Pozisyonları Nelerdir?

Transaksiyonel Analiz (TA), etkili iletişim ve kişisel gelişim konularında kullanılan güçlü bir araçtır. TA, kişinin yaşam kurgusunu anlamak için dört temel yaşam pozisyonunu inceleyerek, bireyin ilişkilerini ve davranışlarını anlamaya yardımcı olur. Bu yazıda, TA’nın önemli bir kavramı olan yaşam pozisyonlarına derinlemesine bir bakış sunacağız.   Yaşam Pozisyonları  Transaksiyonel Analiz (TA), bireyin yaşamı boyunca benimsediği dört […]

Transaksiyonel Analiz Kitap Önerileri

Günlük yorgunluğumuzu dinlenerek üzerimizden atmak istediğimiz bir gerçektir. Transaksiyonel Analiz kitap önerilerinin de tam bu noktada sizler için yararlı olacağını düşündük ve öne çıkan kitapları sizlerle paylaşmaya karar verdik. Transaksiyonel hakkında detaylı bilgi için Transaksiyonel Analiz nedir adlı makalemize göz atabilirsiniz.   Transaksiyonel Analiz için Öne Çıkan Kitaplar   2023 yılı sonu itibariyle Transaksiyonel Analiz […]

Transaksiyonel Analiz Film Önerileri – Öne Çıkan 12 Film

Transaksiyonel Analiz (TA) kavramını anlamak ve uygulamak, insanların ilişkilerini, duygusal dengeyi ve kişisel gelişimi anlamalarına yardımcı olan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu bağlamda, birbirinden farklı konuları ele alan ve derinlikli karakter analizleri sunan filmler, transaksiyonel analiz ilkelerini keşfetmek için değerli araçlar sunmaktadır. İnsanların içsel dünyalarını, duygusal etkileşimlerini ve ilişkilerini anlamak için bu filmler, izleyicilere düşündürücü bir […]

Transaksiyonel Analiz (TA) Nedir?

Günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olan iletişim, insan ilişkilerini şekillendiren temel unsurlardan biridir. Ancak iletişim, sadece sözcüklerin aktarılmasıyla sınırlı değildir. İnsanlar arasındaki etkileşim karmaşık bir süreçtir ve bu süreçte duygular, düşünceler ve kişilikler de önemli bir rol oynar. Tam da bu noktada, Transaksiyonel Analiz (TA) devreye girer. Eric Berne tarafından geliştirilen ve “Eğer herkes Transaksiyonel […]

Transaksiyonel Analizde Ego (Benlik) Durumları Nelerdir?

Transaksiyonel Analiz, kişiliğin yapısını ve insanların geçmiş deneyimlerinin bugünkü davranışlarına olan etkilerini anlatan güçlü bir kuram olarak kabul edilir. Bu kuramın temel taşlarından biri de “Ego (Benlik) Durumları“dır. Eric Berne, Ego Durumlarını, kişiliğimizin dışarıdan gözlemlenen parçası olarak tanımlamıştır. Bu tanım, insanların kişiliklerini ve diğerleriyle iletişim kurma biçimlerini anlamımızda bize rehberlik eden güçlü bir kuram olan […]

Transaksiyonel Analiz Kuramı Nedir?

“Eğer herkes Transaksiyonel Analiz (TA) biliyor olsaydı dünyada hiç savaş olmazdı.” der Eric Berne. Oldukça güçlü bu iddianın aslında haklı bir sebebi var…   Transaksiyonel Analiz Kuramı Ne Demek? Ne Anlama Gelir? Transaksiyonel Analiz (TA) Kuramı, kişiliğin yapısında ne olduğunu ve geçmiş yaşantılarımızın bugünkü kişiliğimize ve davranışlarımıza olan etkilerini açıklayan güçlü bir kişilik kuramı olmasının […]

İzmir Temel TA Eğitimi

Kişiliğin yapısında ne olduğunu açıklayan, kendimizi geliştirmeye ve değiştirmeye rehberlik eden Transaksiyonel Analiz Kuramı ışığında bir keşif yolculuğuna çıkmaya ne dersiniz? 😌   ℹ️Eğitim, Türkiye’de TA Kuramının ilk uygulayıcılarından ve Transaksiyonel Analiz Enstitüsü (TAE) kurucusu Uzm. Psk. Hülya Üstel Eleviş tarafından verilecektir.   📍Beyond Hotel, İzmir   📄Eğitimi başarıyla tamamlayan katılımcılara TA eğitimi kapsamında TAE […]

Afet Dönemlerinde Sosyal Medya Paylaşımlarının Etkileri

Maalesef ülke olarak çok kötü bir haftaya uyandık. Kahramanmaraş ve çevresindeki illerimiz önce 7,7 sonra 7,6 büyüklüğündeki iki büyük depremle sarsıldı. Öncelikle depremden direkt ya da dolaylı yoldan etkilenen tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Yaralılarımıza acil şifa, kaybettiklerimize rahmet ve yakınlarına baş sağlığı dileriz.   Hepimiz çok üzgünüz. Elimizden geleni yapmak ve bir şekilde […]

İç Seslerimizi Yönetmek

Yeni bir haftadan herkese merhaba. Geçtiğimiz haftalarda Ego (Benlik) Durumları kavramını detaylı bir şekilde ele almış ve bugün bir yetişkin olarak bu Ego Durumlarının, yani iç seslerimizin, aktif olduğunu anlatmış ve sizleri hangi iç sesinizin daha aktif olduğunu keşfetmeye davet etmiştik.   Bu hafta ise İç Seslerimizi fark ettikten sonra bu sesleri yöneterek yaşamımızı daha […]

İç Seslerimiz

Herkese merhaba. Geçtiğimiz hafta 5 farklı Ego Durumunun benliğimizin gelişimindeki etkisini ele almış ve hepsinin birer işlevi olduğunu bir örnek üzerinden açıklamıştık. Bu hafta Ego Durumlarına daha yakından bakacağız ve kendi stilimizde hangisini daha çok kullandığımızı yine bir örnek üzerinden keşfetmeye çalışacağız.   Diyelim ki yöneticiniz/müdürünüz bir gün sizi yanına çağırdı ve şirkette küçülmeye gittiklerini, […]

Neden ben Ben oldum?

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Geçtiğimiz hafta benliğimizin oluşumunda Temas İletilerinin etkisinden bahsetmiştik. Bu hafta ise Ego (Benlik) Durumları kavramını sizlerle paylaşmak istedik.   Transaksiyonel Analiz Kuramı hepimizin içinde olan 3 farklı Ego Durumunu; Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk olarak tanımlar. Bu yaklaşıma göre her birimiz bugün birer yetişkin olsak da içimizde bir Çocuk Ego durumu […]

Ben kimim ve bunu nereden biliyorum?

Hiç kendinize “ben kimim ve bunu nereden biliyorum?” sorusunu sorduğunuz oldu mu? Hemen hemen herkes “ben kimim” sorusunu kendine sormuştur diye tahmin ediyoruz. Peki kim olduğunuzu nereden biliyorsunuz?   Bu haftaki yazımızda kimliğimizi ve kendimize dair sahip olduğumuz bilginin kaynağını Temas İletileri kavramı üzerinden açıklayacağız. Transaksiyonel Analiz Yaklaşımı‘na göre insanın en temel ihtiyaçlarından biri temasta […]

21 Gün Kuralı

Yeni bir haftadan herkese merhaba, geçtiğimiz hafta yeni alışkanlıkları kazanmakta neden zorlandığımızdan ve bu konuda neler yapabileceğimizden bahsetmiştik. Kısaca özetleyecek olursak, yeni bir alışkanlık kazanmak için atabileceğimiz ilk adımın ihtiyacımızın ardında yatan gerçek motivasyon kaynağını belirlemek olduğunu, sonrasında ise bu ihtiyacımızı hayata geçirmek için küçük adımlar atabileceğimizi söylemiştik. Bununla birlikte, alışkanlıkları değiştirmenin, özellikle hayatımızda köklü […]

Yeni Alışkanlıklar

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Geçtiğimiz yazının konusu kendimizle kurduğumuz iletişim biçimimizi değiştirmek ile ilgiliydi. Bu hafta ise aldığımız yeni kararları hayta geçirmekte neden zorlandığımızdan ve bu konuda neler yapabileceğimizden bahsedeceğiz.   İnsanlardan sık sık “alışkanlıklarımı değiştiremiyorum”, “hayatımda yeni kararlar almıştım ama hiçbirini uygulayamadım” gibi cümleler duyarız. Bu sorunlarla karşılaşmamızın ilk sebebi alışkanlıklarımızı değiştirmenin göründüğü […]

Kendimizle İletişim Biçimimizi Değiştirmek

Kasım ayının sonundan herkese merhaba… Yılın son ayına “Yeni Bir Yıl, Yeni Kararlar” konusuyla başlıyoruz. Hemen hemen hepimiz yeni bir yıla hazırlanırken koskoca bir yılın nasıl geçtiğini ve bütün bir yıl boyunca neler yaptığımızı değerlendiririz. Hayatımızda neler değişti, neler aynı kaldı veya değiştirmek isteyip de değiştiremediğimiz neler oldu diye bütün bir yılımızı gözden geçiririz. Bazen […]

Mobbing

Kasım ayının son haftasını işyerinde psikolojik şiddet konulu yazımızla sonlandırıyoruz. İş dünyasının “Mobbing” olarak nitelendirdiği bu kavram günümüzde çok sık karşılaştığımız ve sonucu istifaya, iş akdinin feshine veya tazminat davasına kadar varabilen bir durumdur.   Mobbing, bir yöneticinin veya bir grup tarafından genellikle hedef alınan kişi veya kişilerin çalışmalarını engellemek, huzurunu kaçırmak, yıldırmak yoluyla gözden […]

Eşler Arası Psikolojik Şiddet

Büyük hayallerle ve umutlarla başlanılan evliliklerde ve ikili ilişkilerde zaman zaman inişler ve çıkışlar yaşanmaktadır. Farklı kültürlerde yaşayan iki insanın aynı hayatı ve evi paylaşırken fikir ayrılıklarına düşmesi ve tartışması oldukça normaldir. Önemli olan iki yetişkin gibi konuşup, karşılıklı birbirini dinleyip asgari müşterekte buluşabilmektir.   Günümüzde pek çok çift arasında psikolojik ve fiziksel şiddete rastlıyoruz. […]

Çocuklarla Şiddet (Terör) Hakkında Konuşmak

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan terör olayları yetişkinleri olduğu gibi çocukları da etkileyebilir. Terör, şiddet ve eylem haberlerinin yoğunlukla alındığı günümüzde, yetişkinler çocukların kendilerini güvende hissetmeleri için onlara destek olmalıdırlar. Çocukların olaylardan etkilenme dereceleri kişisel şartlara bağlıdır.   Eğer terör ve şiddet çocuğun gündeminde yoksa, merak ettiği ve sorduğu şeyler yoksa, gündemine almasını sağlayacak bilgi ve […]

Akran Zorbalığı

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Bu haftaki konumuz çok sık karşılaştığımız bir psikolojik şiddet türü olan akran zorbalığı/şiddeti. Peki sıklıkla duyduğumuz bu kavram olan akran zorbalığı nedir?   Akran zorbalığı, çocukların ve ergenlerin akranları tarafından saldırgan davranış ve tutumlara maruz kalmasıdır. Zorbalık davranışı; kasıtlı olarak bir başkasına zarar vermek, sindirmek istemek, kendi istediğini yaptırabilmek için güç, […]






    İletişim