Ebeveyn-Çocuk İlişkisi

Anasayfa » İlişkiler » Ebeveyn-Çocuk İlişkisi

Ebeveynlik Stilimizin Çocuklarımız Üzerindeki Etkisi
 
Ağustos ayının son yazısından merhaba. Bu haftaki konumuz ebeveynlik stilimizin çocuklarımız üzerindeki etkisi. Yine Transaksiyonel Analiz bakış açısıyla ebeveynlik stillerini 4 grup altında toplayıp her birinin pozitif ve negatif taraflarından bahsedeceğim.

     

  • Eleştirel Ebeveynler

 
Eleştirel ebeveyn stili olan ebeveynler kontrolcü ve müdahalecidirler. Suçlayıcı, yargılayıcı, aşağılayıcı, ahlak dersi veren bir tutum sergilerler.
 
Pozitif tarafı: Eleştirel tutum eğer sadece davranış odaklı ve zaman zaman yapılıyorsa bir çocuğun üzerinde kendini geliştirmek ve kendiyle yarışmak için ittirici güç yaratabilir.
 
Negatif tarafı: Ama eleştiri devamlı yapıldığında ve kişiliğine yönelik olduğunda geliştirici olmak yerine yıkıcı olmaya başlar. Bu çocuk ‘Ne yaparsam yapayım annemi/babamı tatmin edemeyeceğim’ ve ‘BEN OK değilim’ kararı alır. Yetersizlik ve öfke hisseder. Genellikle bu çocuklar başarı odaklı yetiştirilirler. Başarısız olmak onların en büyük korkusudur. ‘Ancak başarılı olursam OK’im, sevilebilirim’ dinamiği taşırlar. Yetişkin hayatlarında artık bu eleştirel ses içlerine yerleşmiş bir sestir, başkalarının onları eleştirmesini engellemek için kendi kendilerini sıklıkla eleştirerek kendilerini korumaya çalışırlar. Ne yaparsa yapsın yeterli olmadığını hissettiğinden sürekli bir çabalama halindedirler.

     

  • Koruyucu Ebeveynler

 
Koruyucu ebeveyn stili olan ebeveynler sevgi dolu, koruyucu ve şefkatlidir.
 
Pozitif tarafı: Çocuk sevildiğini hisseder, kendini değerli ve güvende hisseder. Özellikle 0-7 yaş döneminde bir çocuğun tehlikelere karşı korunmaya ihtiyacı vardır.
 
Negatif tarafı: Eğer aşırı koruyucu bir ebeveyn varsa bu ebeveynin kaygı düzeyi de yüksektir. Bu ebeveynler sürekli çocuğunun başına bir şey gelecek endişesi taşırlar. O yüzden de çocuklarının özgürleşmesine ve düşmesine izin vermezler. Her an her saniye kontrol etme ihtiyacı duyarlar. Ebeveynin kaygıları bu çocuğa da bulaşmaya başlar. Çocuk ‘annem/babam olmadan yapamam’ ve ‘BEN OK değilim’ kararı alır. Yetersizlik ve öfke hisseder. Yetişkin hayatlarında da başkaları tarafından onay alma ihtiyacı duyarlar.

     

  • Çocuk Ebeveynler

 
Çocuk ebeveynler spontane, yaratıcı, eğlenceli, neşeli kimselerdir. Kendi istek ve ihtiyaçlarına göre yaşamak isterler.
 
Pozitif tarafı: Bu ebeveynler çocuklarıyla oyun oynamayı ve eğlenmeyi severler.
 
Negatif tarafı: Bu ebeveynler çocuklarının ihtiyaçlarına cevap vermek ve empati kurmak konusunda yetersizdirler. Kendi istekleri her zaman önceliklidir. Verdikleri sözleri tutmayabilirler. Sorumluluk almak istemezler. Zorlandıklarında kaçarlar. Çocuklar bu ebeveynleri severler ama kendilerini güvende hissedemezler. İhtiyaçları sıklıkla ihmal edildiğinden duygularını ve ihtiyaçlarını yok saymayı öğrenirler.    

     

  • Yetişkin Ebeveynler

 
Yetişkin ebeveynler kendi hayatının direksiyonunda oturan kontrol sahibi kimselerdir. Kendilerinin ve başkalarının duygularının farkındadırlar ama duygularıyla değil aklıyla hayatlarını yönetirler. Kendi istek ve ihtiyaçlarını önemser ama başkalarının istek ve ihtiyaçlarına karşı da duyarlıdırlar.
 
Pozitif tarafı: Bu kimseler soğukkanlıdır. Tutarlıdır. Güven verirler. Çocuklarının ihtiyaçlarına karşılık verirler ama onların yaşına uygun sorumluluklarını yapmasını beklerler. Düşmesine ve özgürleşmesine izin verirler. Ama çocuğa yaptıkları ve yapmadıklarından sorumlu olduğunu, bunun kazançları kadar bedelleri de olduğunu öğretmek isterler. Sürekli nasihat ve öğüt vermek yerine çocuklarına güçlü sorular sorarak farkındalık kazandırmaya ve düşündürmeye odaklanırlar. Problemi çözen kendileri değil çocuklardır. Onların yükünü üslenmezler. Onlar sadece ordadır, çocuk ihtiyacı olduğunda ulaşılabilir olduğunu bilir.
 
Negatif tarafı: Yetişkin kimseler çocukları gözünde de sosyal ilişkilerde de bazen ruhsuz ve soğuk olarak algılanabilir. Özellikle bizim kültürde duygularla yaşayanlar çoğunluk olduğu için aklıyla yaşayan bu grup insanların yeterince size sahiplenmediğini, önemsemediğini düşünebilirsiniz. Koruyucu ebeveynleri ilk başta tercih ederiz çünkü onlar bizi sorumluluklarımız konusunda yalnız bırakmaz hatta çoğu zaman ne yapacağımızı söyleyerek işimizi kolaylaştırırlar.
 
Şimdi sıra sizde. Sizin ebeveynlik stiliniz hangisi? Peki ya eşinizin? Anne babanız size hangi stilde ebeveynlik yaptılar? Çocukken ne kadar öfkelenseniz de siz de tıpkı anne/babanız gibi çocuğunuza ebeveynlik yapıyor olabilirsiniz. Eğer bundan rahatsızlık duyuyorsanız kızmak yerine çocuğunuzun ve sizin ihtiyaçlarını anlamaya odaklanın. Ebeveynlik çocuğunuzun doğasına ve yaşına göre şekillenmesi gereken bir şey. Bir çocuğun ihtiyacı cesaretlendirmek olurken başka bir çocuğun ihtiyacı büyümek olabilir. O yüzden aynı tutum her zaman her yerde işlemeyecektir. Ama siz sevgi dolu, tutarlı ve güvenilir bir ilişkiye yatırım yaparsanız bütün fırtınalara rağmen çocuğunuzun zamanı geldiğinde kendi limanına ulaştığına şahit olursunuz. Yeter ki arabanızın kontrolünü kaybetmeyin. Kendi merkezinizde kalın.
 
Uzm. Psk. Manolya Özek Tatış

Diğer Blog Yazıları

İntegratif Psikoterapi – İlişki İçinde Bir Temas Terapisi

İntegratif Psikoterapi Nedir? İntegratif Psikoterapi (IP), kuramın kurucusu Richard Erskine önderliğinde, psikodinamik, danışan-merkezli, davranışsal, bilişsel, aile terapisi, beden psikoterapisi, nesne ilişkileri terapisi, psikanalitik terapi, transaksiyonel analiz terapisi ve gestalt terapi gibi birçok güçlü psikoterapi kuramının bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan ve en temelinde Transaksiyonel Analiz ve Gestalt yaklaşımlarını barındıran bir psikoterapi kuramıdır. İntegratif Psikoterapi, hem […]

Transaksiyonel Analiz (TA) ile Raket Duygular

Raket duyguları, bir bireyin çocukluk döneminde öğrendiği ve stresle başa çıkmak amacıyla geliştirdiği ancak zamanla uyumsuz hale gelen duygusal tepkilerdir. Transaksiyonel Analize göre duygularımız; otantik duygular ve otantik duygularımızdan dönüştürdüğümüz raket duygular olmak üzere ikiye ayrılır. Bu makalede, otantik duyguları kısaca tanımlayacak ve raket duyguların kökenleri, etkileri ve bunlarla başa çıkma stratejileri üzerine odaklanacağız.   […]

Transaksiyonel Analizde Yaşam Pozisyonları Nelerdir?

Transaksiyonel Analiz (TA), etkili iletişim ve kişisel gelişim konularında kullanılan güçlü bir araçtır. TA, kişinin yaşam kurgusunu anlamak için dört temel yaşam pozisyonunu inceleyerek, bireyin ilişkilerini ve davranışlarını anlamaya yardımcı olur. Bu yazıda, TA’nın önemli bir kavramı olan yaşam pozisyonlarına derinlemesine bir bakış sunacağız.   Yaşam Pozisyonları  Transaksiyonel Analiz (TA), bireyin yaşamı boyunca benimsediği dört […]

Transaksiyonel Analiz Kitap Önerileri

Günlük yorgunluğumuzu dinlenerek üzerimizden atmak istediğimiz bir gerçektir. Transaksiyonel Analiz kitap önerilerinin de tam bu noktada sizler için yararlı olacağını düşündük ve öne çıkan kitapları sizlerle paylaşmaya karar verdik. Transaksiyonel hakkında detaylı bilgi için Transaksiyonel Analiz nedir adlı makalemize göz atabilirsiniz.   Transaksiyonel Analiz için Öne Çıkan Kitaplar   2023 yılı sonu itibariyle Transaksiyonel Analiz […]

Transaksiyonel Analiz Film Önerileri – Öne Çıkan 12 Film

Transaksiyonel Analiz (TA) kavramını anlamak ve uygulamak, insanların ilişkilerini, duygusal dengeyi ve kişisel gelişimi anlamalarına yardımcı olan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu bağlamda, birbirinden farklı konuları ele alan ve derinlikli karakter analizleri sunan filmler, transaksiyonel analiz ilkelerini keşfetmek için değerli araçlar sunmaktadır. İnsanların içsel dünyalarını, duygusal etkileşimlerini ve ilişkilerini anlamak için bu filmler, izleyicilere düşündürücü bir […]

Transaksiyonel Analiz (TA) Nedir?

Günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olan iletişim, insan ilişkilerini şekillendiren temel unsurlardan biridir. Ancak iletişim, sadece sözcüklerin aktarılmasıyla sınırlı değildir. İnsanlar arasındaki etkileşim karmaşık bir süreçtir ve bu süreçte duygular, düşünceler ve kişilikler de önemli bir rol oynar. Tam da bu noktada, Transaksiyonel Analiz (TA) devreye girer. Eric Berne tarafından geliştirilen ve “Eğer herkes Transaksiyonel […]

Transaksiyonel Analizde Ego (Benlik) Durumları Nelerdir?

Transaksiyonel Analiz, kişiliğin yapısını ve insanların geçmiş deneyimlerinin bugünkü davranışlarına olan etkilerini anlatan güçlü bir kuram olarak kabul edilir. Bu kuramın temel taşlarından biri de “Ego (Benlik) Durumları“dır. Eric Berne, Ego Durumlarını, kişiliğimizin dışarıdan gözlemlenen parçası olarak tanımlamıştır. Bu tanım, insanların kişiliklerini ve diğerleriyle iletişim kurma biçimlerini anlamımızda bize rehberlik eden güçlü bir kuram olan […]

Transaksiyonel Analiz Kuramı Nedir?

“Eğer herkes Transaksiyonel Analiz (TA) biliyor olsaydı dünyada hiç savaş olmazdı.” der Eric Berne. Oldukça güçlü bu iddianın aslında haklı bir sebebi var…   Transaksiyonel Analiz Kuramı Ne Demek? Ne Anlama Gelir? Transaksiyonel Analiz (TA) Kuramı, kişiliğin yapısında ne olduğunu ve geçmiş yaşantılarımızın bugünkü kişiliğimize ve davranışlarımıza olan etkilerini açıklayan güçlü bir kişilik kuramı olmasının […]

İzmir Temel TA Eğitimi

Kişiliğin yapısında ne olduğunu açıklayan, kendimizi geliştirmeye ve değiştirmeye rehberlik eden Transaksiyonel Analiz Kuramı ışığında bir keşif yolculuğuna çıkmaya ne dersiniz? 😌   ℹ️Eğitim, Türkiye’de TA Kuramının ilk uygulayıcılarından ve Transaksiyonel Analiz Enstitüsü (TAE) kurucusu Uzm. Psk. Hülya Üstel Eleviş tarafından verilecektir.   📍Beyond Hotel, İzmir   📄Eğitimi başarıyla tamamlayan katılımcılara TA eğitimi kapsamında TAE […]

Afet Dönemlerinde Sosyal Medya Paylaşımlarının Etkileri

Maalesef ülke olarak çok kötü bir haftaya uyandık. Kahramanmaraş ve çevresindeki illerimiz önce 7,7 sonra 7,6 büyüklüğündeki iki büyük depremle sarsıldı. Öncelikle depremden direkt ya da dolaylı yoldan etkilenen tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Yaralılarımıza acil şifa, kaybettiklerimize rahmet ve yakınlarına baş sağlığı dileriz.   Hepimiz çok üzgünüz. Elimizden geleni yapmak ve bir şekilde […]

İç Seslerimizi Yönetmek

Yeni bir haftadan herkese merhaba. Geçtiğimiz haftalarda Ego (Benlik) Durumları kavramını detaylı bir şekilde ele almış ve bugün bir yetişkin olarak bu Ego Durumlarının, yani iç seslerimizin, aktif olduğunu anlatmış ve sizleri hangi iç sesinizin daha aktif olduğunu keşfetmeye davet etmiştik.   Bu hafta ise İç Seslerimizi fark ettikten sonra bu sesleri yöneterek yaşamımızı daha […]

İç Seslerimiz

Herkese merhaba. Geçtiğimiz hafta 5 farklı Ego Durumunun benliğimizin gelişimindeki etkisini ele almış ve hepsinin birer işlevi olduğunu bir örnek üzerinden açıklamıştık. Bu hafta Ego Durumlarına daha yakından bakacağız ve kendi stilimizde hangisini daha çok kullandığımızı yine bir örnek üzerinden keşfetmeye çalışacağız.   Diyelim ki yöneticiniz/müdürünüz bir gün sizi yanına çağırdı ve şirkette küçülmeye gittiklerini, […]

Neden ben Ben oldum?

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Geçtiğimiz hafta benliğimizin oluşumunda Temas İletilerinin etkisinden bahsetmiştik. Bu hafta ise Ego (Benlik) Durumları kavramını sizlerle paylaşmak istedik.   Transaksiyonel Analiz Kuramı hepimizin içinde olan 3 farklı Ego Durumunu; Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk olarak tanımlar. Bu yaklaşıma göre her birimiz bugün birer yetişkin olsak da içimizde bir Çocuk Ego durumu […]

Ben kimim ve bunu nereden biliyorum?

Hiç kendinize “ben kimim ve bunu nereden biliyorum?” sorusunu sorduğunuz oldu mu? Hemen hemen herkes “ben kimim” sorusunu kendine sormuştur diye tahmin ediyoruz. Peki kim olduğunuzu nereden biliyorsunuz?   Bu haftaki yazımızda kimliğimizi ve kendimize dair sahip olduğumuz bilginin kaynağını Temas İletileri kavramı üzerinden açıklayacağız. Transaksiyonel Analiz Yaklaşımı‘na göre insanın en temel ihtiyaçlarından biri temasta […]

21 Gün Kuralı

Yeni bir haftadan herkese merhaba, geçtiğimiz hafta yeni alışkanlıkları kazanmakta neden zorlandığımızdan ve bu konuda neler yapabileceğimizden bahsetmiştik. Kısaca özetleyecek olursak, yeni bir alışkanlık kazanmak için atabileceğimiz ilk adımın ihtiyacımızın ardında yatan gerçek motivasyon kaynağını belirlemek olduğunu, sonrasında ise bu ihtiyacımızı hayata geçirmek için küçük adımlar atabileceğimizi söylemiştik. Bununla birlikte, alışkanlıkları değiştirmenin, özellikle hayatımızda köklü […]

Yeni Alışkanlıklar

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Geçtiğimiz yazının konusu kendimizle kurduğumuz iletişim biçimimizi değiştirmek ile ilgiliydi. Bu hafta ise aldığımız yeni kararları hayta geçirmekte neden zorlandığımızdan ve bu konuda neler yapabileceğimizden bahsedeceğiz.   İnsanlardan sık sık “alışkanlıklarımı değiştiremiyorum”, “hayatımda yeni kararlar almıştım ama hiçbirini uygulayamadım” gibi cümleler duyarız. Bu sorunlarla karşılaşmamızın ilk sebebi alışkanlıklarımızı değiştirmenin göründüğü […]

Kendimizle İletişim Biçimimizi Değiştirmek

Kasım ayının sonundan herkese merhaba… Yılın son ayına “Yeni Bir Yıl, Yeni Kararlar” konusuyla başlıyoruz. Hemen hemen hepimiz yeni bir yıla hazırlanırken koskoca bir yılın nasıl geçtiğini ve bütün bir yıl boyunca neler yaptığımızı değerlendiririz. Hayatımızda neler değişti, neler aynı kaldı veya değiştirmek isteyip de değiştiremediğimiz neler oldu diye bütün bir yılımızı gözden geçiririz. Bazen […]

Mobbing

Kasım ayının son haftasını işyerinde psikolojik şiddet konulu yazımızla sonlandırıyoruz. İş dünyasının “Mobbing” olarak nitelendirdiği bu kavram günümüzde çok sık karşılaştığımız ve sonucu istifaya, iş akdinin feshine veya tazminat davasına kadar varabilen bir durumdur.   Mobbing, bir yöneticinin veya bir grup tarafından genellikle hedef alınan kişi veya kişilerin çalışmalarını engellemek, huzurunu kaçırmak, yıldırmak yoluyla gözden […]

Eşler Arası Psikolojik Şiddet

Büyük hayallerle ve umutlarla başlanılan evliliklerde ve ikili ilişkilerde zaman zaman inişler ve çıkışlar yaşanmaktadır. Farklı kültürlerde yaşayan iki insanın aynı hayatı ve evi paylaşırken fikir ayrılıklarına düşmesi ve tartışması oldukça normaldir. Önemli olan iki yetişkin gibi konuşup, karşılıklı birbirini dinleyip asgari müşterekte buluşabilmektir.   Günümüzde pek çok çift arasında psikolojik ve fiziksel şiddete rastlıyoruz. […]

Çocuklarla Şiddet (Terör) Hakkında Konuşmak

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan terör olayları yetişkinleri olduğu gibi çocukları da etkileyebilir. Terör, şiddet ve eylem haberlerinin yoğunlukla alındığı günümüzde, yetişkinler çocukların kendilerini güvende hissetmeleri için onlara destek olmalıdırlar. Çocukların olaylardan etkilenme dereceleri kişisel şartlara bağlıdır.   Eğer terör ve şiddet çocuğun gündeminde yoksa, merak ettiği ve sorduğu şeyler yoksa, gündemine almasını sağlayacak bilgi ve […]

Akran Zorbalığı

Yeni bir haftadan herkese merhaba… Bu haftaki konumuz çok sık karşılaştığımız bir psikolojik şiddet türü olan akran zorbalığı/şiddeti. Peki sıklıkla duyduğumuz bu kavram olan akran zorbalığı nedir?   Akran zorbalığı, çocukların ve ergenlerin akranları tarafından saldırgan davranış ve tutumlara maruz kalmasıdır. Zorbalık davranışı; kasıtlı olarak bir başkasına zarar vermek, sindirmek istemek, kendi istediğini yaptırabilmek için güç, […]






    İletişim